Από το δρώμενο στο δράμα 

►Σειρά «Άνοιξη»

Η αρχαία τέχνη και η τελετουργία είναι στενά συνυφασμένες. Ουσιαστικά συνδέονται τόσο στενά, ώστε υποψιαζόμαστε πως έχουν κοινή προέλευση.

Η αφετηρία τους είναι το συναίσθημα. Για τους θεωρητικούς η τέχνη είναι μια εξιδανίκευση. Για τον Πλάτωνα η τέχνη είναι η μίμηση, η αναπαράσταση της πραγματικότητας (μίμησις —> μιμοῦμαι: αναπαριστώ). Για έναν ινδιάνο Huichol η τέχνη ταυτίζεται άμεσα με την ανθρώπινη ύπαρξη και είναι συνυφασμένη με τη θρησκεία και τη φύση. Είναι η μετουσίωση του συναισθήματος που, μέσα από το έντεχνο τελετουργικό (χορός, ζωγραφική απεικόνιση, μίμηση) αποζητά την προστασία, αλλά και τη λύση σε ένα ανθρώπινο πρόβλημα (χαρακτηριστικό παράδειγμα ο «χορός της βροχής»).

Όταν το συναίσθημα αυτό αντικατασταθεί από τη γνώση, γίνεται ο διαχωρισμός της τέχνης από την τελετουργία. Είναι το σημείο που η τέχνη δεν προέρχεται από τη μίμηση, αλλά η μίμηση πηγάζει από την τέχνη και από την συγκινησιακή έκφραση που τη συνοδεύει στενά.

Έτσι περνάμε από το δρώμενο στο δράμα, όπου τέχνη και τελετουργία μοιάζουν ως προς το ότι δεν επιδιώκουν να αντιγράψουν ένα γεγονός,

αλλά να το αναπαράγουν, προκειμένου να επαναδραστηριοποιήσουν το συγκεκριμένο συγκινησιακό ερέθισμα.

Αυτή, ακριβώς, η ανάγκη για αναπαράσταση και βιωματική συμμετοχή είναι ολοζώντανη μέχρι σήμερα (με τρανό παράδειγμα το θέατρο).

Τα θρησκευτικά έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας, το θείο Πάθος και η Ανάσταση είναι το απόλυτο «δράμα», με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. O σύγχρονος πιστός, μέσα από την αλληλεπίδρασή του με αυτά, δεν είναι ένας απλός θεατής, αλλά συμμετέχει σε ένα αρχέγονο δρώμενο, επαναδραστηριοποιώντας το ίδιο συλλογικό συναίσθημα που ένιωθε και ο αρχαίος Έλληνας: τον θρήνο για τον θάνατο της φύσης και την εκστατική χαρά για την αναγέννηση της ζωής και τον ερχομό της Άνοιξης…

             «Κι όταν η γη με της άνοιξης τα ευωδιαστά λουλούδια ξεχειλίσει, τότε από τα θολά σκοτάδια πάλι θα ανέβεις»…

Ύμνος εις την Δήμητρα [401-402]                                

© 2025, Anima de Barro

Η γραφιστική επιμέλεια των εικόνων και του blog είναι δική μου. Οι φωτογραφίες προέρχονται από προσωπικές μου συλλογές και προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα (Ν. 2121/93). Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση ή τροποποίησή τους χωρίς προηγούμενη ρητή γραπτή άδειά μου.

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του άρθρου μόνο εφόσον αναφέρεται ως πηγή το http://www.animadebarro.com με ενεργό σύνδεσμο.

Φωτογραφίες, με τη σειρά που δημοσιεύονται:

1. Αναθηματικό ανάγλυφο, Η Δήμητρα με σκήπτρο και στάχυα υποδέχεται τη δαδοφόρο Κόρη, 470-450 π.Χ. ~ Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας.
2. Στάμνος με τελετουργική πομπή παρουσία της Περσεφόνης: προπορεύεται ο δαδούχος, ο δεύτερος σε σπουδαιότητα ιερέας μετά τον ιεροφάντη και ακολουθεί μύστης με βάκχο (δέσμη κλαδιών μυρτιάς, 450-420 π.Χ. ~ Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας.
3. Μαρμάρινες δάδες ή βάκχοι: βρέθηκαν στο μεταβυζαντινό ναϋδριο του Αγίου Ζαχαρία, ως παραστάδες στην πύλη του Αγίου Βήματος, και στους χριστιανικούς χρόνους χαράχτηκαν επάνω τους σταυροί, Ρωμαϊκή εποχή ~ Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας.
4. Όπως παραπάνω.
5. Όπως παραπάνω.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

1. Γ.Ε.Μυλωνάς, Έλευσις και Ελευσίνια Μυστήρια, ΚΥΚΕΩΝ TALES, Αθήνα, Απρίλιος 2010.
2. Jane Ellen Harrison, Ιερές Τελετές & Αρχαία Τέχνη, Ιάμβλιχος, Αθήνα 2006.